Klooster en kerk: Stand van Zaken 12 mei 2005

Achter het Centraal Station van Antwerpen in de Ploegstraat en de Provinciestraat liggen het klooster en de kerk van de Dominicanen. Dit complex sluit aan op het gebied 'Kievitplein' dat naar aanleiding van de tweede stationstoegang naar de HST in volle ontwikkeling is.

De kerk en het klooster zijn door de Dominicanen niet langer in gebruik en worden sinds geruime tijd te koop aangeboden. De verkoopsonderhandelingen met Kairos/Group GL International, die in 2004 tot stand werden gebracht, leidden niet tot een overeenkomst omdat de Dominicanen door de omwonenden konden worden overtuigd van de absurditeit van een afbraak en monotypische kantoorinvulling. Vanuit dat inzicht stelden zij in februari 2005 een nieuw verkoopsconvenant op waarbij gestipuleerd wordt dat klooster en kerk in zijn geheel moet aangekocht worden, niet afgebroken mag worden, en waarin een mix van functies en buurtgerichte invulling moet zijn gegarandeerd.

De bovenlokale overheid (Minister Van Mechelen) blijft vasthouden aan een scenario met afbraak en kantoorinvulling voor uitbreiding van het Administratief Centrum van de Vlaamse Gemeenschap, het zogenaamde Copernicusgebouw. De lokale overheden hebben hierin nog steeds geen formeel standpunt ingenomen en hebben bemiddeling noch ondersteuning verleend aan de mogelijkheden die via kandidaat-kopers werden aangereikt.

Aangezien iedereen de mogelijkheid heeft het pand te verwerven heeft iemand namens StRaten-Generaal en De Ploeg het initiatief genomen zich als kandidaat-koper aan te bieden. Het plan van deze comités is om er de Europese zetel van de Universiteit van het Algemeen Belang in onder te brengen. De Universiteit van het Algemeen Belang is een initiatief van de wereldvermaarde professor Riccardo Petrella en zijn Groep van Lissabon.

De Universiteit van het Algemeen Belang (UAB) (L’Université du Bien Commun; University of the Common Good) bestaat al sinds 2002. De instelling heeft faculteiten in Venetië (Faculteit van het Water) en Bologna (Faculteit van de Mondialiteit); begin juni 2005 wordt een derde faculteit geopend in Quebec. Op termijn wordt een internationaal netwerk van faculteiten beoogd rond vier kennisgebieden (Water, Mondialiteit, Andersheid en Verbeelding), met hoofdzetels in elk werelddeel. Antwerpen komt in aanmerking als hoofdzetel voor Europa.

Uitgangspunten van het nieuwsoortig, maar tegelijk eeuwenoud universiteitsmodel is dat kennis nooit als neutraal mag worden beschouwd en altijd als een gemeenschappelijk goed. Concreet wil de UAB een aanvulling vormen op en een alternatief bieden voor het universitair onderwijs dat zich vooral en in toenemende mate marktgericht organiseert – privatisering, patentering, utilitarisme, specialisering … Tegelijk streeft de UAB naar samenwerking met bestaande universiteiten, hogescholen en onderzoekscentra.

Als werkvorm wordt het seminarie gehanteerd (2 weken tot 6 maanden), dat niet leidt tot het behalen van een diploma, maar wel tot het gemeenschappelijk opstellen van concrete papers door postgraduaten, ambtenaren, ervaringsdeskundigen, academici, ngo-werknemers, burgers etc... Idealiter vormen deze papers gefundeerde aanzetten tot het beter (= humaner, eerlijker en evenwichtiger) valoriseren van het Algemeen Belang, wat zijn vertaling vindt in het fundamenteel herijken van de beleidsvoering, het ondernemen, het verdelen en consumeren van grondstoffen, de organisatie van steden, het gebruik van technologieën en de sociale interactie.

Verder zien StRaten-Generaal en De Ploeg in het klooster nog ruimte voor verblijfsfunctie, voor Buurtcentrum 't Kievitje en voor een Huis van de Inspraak, waarin de idealen van de Universiteit en de verzuchtingen van vele Antwerpenaren een concrete gestalte krijgen op stedelijk niveau. In het verlengde van het verzet van de buurtcomités wil dit Huis bijdragen tot het verfijnen van de lokale democratie.