De Standaard

(krg)
24/09/2004

Het wereldberoemde Nederlandse ontwerpbureau MVRDV won vijf jaar geleden de architectuurwedstrijd voor een groot project in de Kievitbuurt, maar hoorden sindsdien niet veel meer van het Antwerpse stadsbestuur. Van de gedurfde plannen die MVRDV uitdokterde, lijkt met de komst van het omstreden Alcatel-kantoorcomplex trouwens nog weinig in huis te komen. ,,Een gemiste kans. Deze buurt had hét uithangbord van Antwerpen moeten worden'', reageert MVRDV-architect Bart Hollanders.

DE plannen waarmee het Rotterdamse architectenbureau MVRDV vijf jaar geleden de architectuurwedstrijd rond het Kievitplein won, lijken in niets op de kantoorplannen die de Kievitwijk tegenwoordig doen huiveren. MVRDV koos voor een mix van wonen, werken en diensten. Tussen de verschillende gebouwen, hoge en lage, tekenden de ontwerpers steegjes. Het project werd ,,doorwaadbaarheid'' gedoopt: wandelaars konden kriskras de buurt doorkruisen. Om van de buurt geen eenheidsworst te maken, stelde het architectenbureau voor om een vijftiental toparchitecten hun gang te laten gaan.

Het stadsbestuur goot die voorstellen in een lijvig document, dat later in een bijzonder plan van aanleg (BPA) zou uitmonden. De NMBS, of beter vastgoeddochter Eurostation, en de stad hadden bij de wedstrijd wel een niet onbelangrijk detail over het hoofd gezien. Projectontwikkelaar Robelco bezat het gros van de kavels en was in de wijk zo'n beetje een grootgrondbezitter. Robelco werd echter niet betrokken bij de architectuurwedstrijd.

Een tweede probleem dook op toen Alcatel besloot dat zijn hoofdkwartier op het Zuid te groot geworden was. Het bedrijf ging op zoek naar een nieuw kantoorcomplex van bijna 60.000 vierkante meter en liet zijn oog vallen op het bewuste plein. Daarbij was de tewerkstelling van zo'n 2.000 mensen het breekijzer om het stadsbestuur over de brug te krijgen.

Robelco, de stad, de NMBS en winnaar MVRDV zaten nog enkele keren rond de tafel om de nieuwe wensen in het oorspronkelijke concept te verweven. Maar al snel bleek dat kantoren plots de hoofdmoot van het project zouden vormen, met 98.000 vierkante meter extra kantoren voor onder meer Alcatel en een bedrijvencentrum.

MVRDV deed nog enkele voorstellen om de 60.000 vierkante meter extra kantoren van Alcatel op te vangen. Het meest gedurfde was om de telecomreus in twee smalle torens te proppen, met een hoogte van 195 meter of bijna twee keer de kathedraal. Maar ondertussen is het bijna drie jaar verdacht stil. MVRDV hoort niets meer van de stad, de NMBS of Robelco.

,,Ik lees ook alleen maar over de plannen in uw krant'', zegt Bart Hollanders, een van de MVRDV-architecten en Antwerpenaar. ,,En ook het Vlaams Gewest heeft plannen voor nog eens kantoren. Die buurt wordt 's avonds een dooie boel. Als ik het goed begrijp, blijft alleen het Plantin en Moretuspark van onze ideeën over.''

Dat park, bovenop de Plantin & Moretuslei, zou de kroon op het werk geweest zijn van het project. De ontwerpers kozen ook voor groen en sportparkjes tussen de gebouwen. Kuieraars zouden van het Kievitplein tot in de hal van het Centraal Station kunnen wandelen.

,,Ik ben teleurgesteld, als architect en als Antwerpenaar'', zegt Hollanders. ,,Het Kievitplein wordt met de komst van de HST een van de belangrijkste sites, een poort tot de stad. Die kan niet met gratuite architectuur opgevuld worden. Toch vrees ik dat dit nu wel aan het gebeuren is. Ik denk dat de stad hier een kans gemist heeft'', besluit Bart Hollanders.

Lees hier hoe De Standaard in 2000 berichtte over de plannen van het architectenbureau: Rotterdams bureau tekent nieuwe Antwerpse stadswijk, Een partijtje golf tussen twee torens.