De Standaard

23-12-2005

Als de burger zich goed organiseert, krijgt hij zelfs gehaaide bouwpromotoren op de knieën. Hij heeft daar geen rechters of politici voor nodig. Wel kennis van zaken over de ingewikkelde procedures voor ruimtelijke ordening, deugdelijke architecturale en stedenbouwkundige inzichten, en de media. Dat bewees de saga van de Kievitwijk in Antwerpen. Hoewel de werf voor zes kantoortorens al liep, konden de buurtbewoners van de Ploegstraat toch nog toegevingen afdwingen van de bouwpromotor. Ze lieten het stadsbestuur achter met rode kaken.

Dat stadsbestuur was gevallen voor louter economische argumenten. De telecommunicatiereus Alcatel stelde strenge eisen. Dat het bedrijf ermee dreigde te verhuizen, sloot elke politieke discussie. Toch slaagden de buurtcomités rond De Ploeg erin om met een stevig dossier en uitstekende communicatie de ondeugdelijkheid van de plannen aan de kaak te stellen. Het Kievitplein werd een nationaal symbool voor geklungel

De slechte reputatie begon de waarde van het project aan te tasten. Dat overtuigde de bouwpromotor, Robelco, om toch bij te sturen. Zware ingrepen waren niet meer mogelijk, maar Robelco overlegde welwillend met de buurt. De leefbaarheid van de buurt wordt verbeterd door bescheiden ingrepen, zoals een extra brasserie, minder afsluitingen een extra inrit naar de ondergrondse winkels, of een extra ingang voor het station, en vooral meer appartementen en woonruimte.

Overheden konden niet achterblijven. De echte kentering in het dossier kwam er eind oktober, toen de Vlaamse overheid aankondigde het Copernicusgebouw achter het Kievitplein te verkopen. De koper moet de onvriendelijke gesloten gevel openbreken en een gedeelte omvormen tot woningen. De provincie koopt het achtergelegen klooster en de tuin wordt gedeeltelijk publiek. En met de Zoo lopen gesprekken voor een extra ingang door hun lange achtermuur.

Zo is een bitter dispuut omgebogen tot een voorbeeldige samenwerking voor een leefbaardere stad. De actievoerders van de comités De Ploeg en Straten-Generaal putten er moed uit om het tracé van de Oosterweelverbinding alsnog te verleggen.

Hun voorbeeld inspireert. In Berchem beïnvloedden buurtbewoners de ontwikkeling van het voormalige Militair Hospitaal, een acht hectare grote site waar een nieuwe woonwijk moet verrijzen. Het stadsbestuur hield een correcte wedstrijd.

De fouten van het Kievitplein zorgen voor grote waakzaamheid in andere Vlaamse stationsomgevingen waar de NMBS gronden verkoopt aan investeerders met plannen voor kantoorwijken. Zo groeit in Gent verzet tegen "megalomanie" naast de sporen.

(kgv)