Persbericht 18 februari 2005

Bewoners van de zeven buurtcomités verenigd in De Ploeg kwamen gisteravond met stuurgroepleden van StRaten-Generaal en advocaat Eric van der Mussele samen om zich te beraden over mogelijke consequenties van de uitspraak van de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg.

De concrete uitspraak van de rechter evalueren nam weinig tijd in beslag. Op tien minuten tijd en middels het voorlezen van enkele paragrafen ter motivatie heeft de rechter de zaak geseponeerd zonder zich uit te spreken over de inhoud van de dagvaarding. De bewoners hadden niet veel meer tijd nodig om vast te stellen dat dit geen bevredigende uitspraak is. De discussie over zowel het illegale karakter van de bouwwerken als over de stedenbouwkundige kwaliteit ervan blijft immers bestaan.

Eind november 2004 werd de stap naar de rechtbank niet lichtzinnig gezet. De actie was de vertaling van een breed gedragen en zorgvuldig gedocumenteerd verzet tegen de manier waarop de Vlaamse overheid, het Antwerpse stadsbestuur, een projectontwikkelaar en een bedrijf menen aan stedenbouw te moeten doen. De Ploeg en StRaten-Generaal nemen het alvast niet dat vragen waar zo veel Vlamingen een antwoord op willen louter om juridisch-technische redenen verticaal geklasseerd worden. Ze beslisten bijgevolg dat ze het hierbij niet laten. Het tegendeel zou schuldig verzuim zijn tegenover de vele bewoners en actiegroepen die elders in Vlaanderen eenzelfde strijd voeren en nog voeren zullen.

De Ploeg en StRaten-Generaal communiceren pas volgende week over hun concrete verdere acties.

Precies omdat de uitspraak van de rechter verstrekkende gevolgen heeft en ons veel leert over welke samenleving we eigenlijk willen, achten de bewoners het belangrijk om daarover een duidelijke, kritische stellingname te formuleren. Dit vergt verder overleg in de loop van het weekend.

In ieder geval blijven de bewoners, zoals ook steeds in de voorbije maanden, pragmatisch en constructief. Ze willen geen enkele kans onbenut laten om de concrete bouwwerken op het Kievitplein zo maximaal mogelijk te laten bijsturen in de richting van een project waar niet alleen de projectontwikkelaar, de hoofdhuurder en een kleine groep politici gelukkig mee zijn.

Gistermiddag nodigden burgemeester Patrick Janssens en schepen Ludo van Campenhout de bewoners uit voor een gezamenlijk overleg met Alcatel en Robelco. In telefonische en elektronische contacten met de kabinetschefs van beiden verduidelijkten De Ploeg en StRaten-Generaal gisteren reeds dat ze – niet onverwacht – groot voorstander zijn van spoedig overleg, maar dat de manier waarop dit overleg verloopt van cruciaal belang is voor de consensus die alle partijen nu hopelijk nastreven. Een stedelijke overheid die anderhalf jaar lang geen gehoor heeft gegeven aan de vragen van de verzamelde buurtcomités om een gesprek en tot gisteren nog in een juridisch geschil met zijn burgers betrokken was, is niet de aangewezen partij is om zich op te dringen als initiator van een overleg waarbij gezocht moet worden naar consensus.

De bewoners beseffen zeer goed dat een gesprek niet alleen wenselijk is maar ook de enige weg om voortgang te boeken, mits alle partijen het erover eens zijn dat iemand uitnodigt en bemiddelt die géén betrokken partij was in de procedure. Met het oog daarop benaderden De Ploeg en StRaten-Generaal twee weken geleden een topman uit het Antwerpse bedrijfsleven. Hij verklaarde zich bereid om kort na de uitspraak de taak van onpartijdige gespreksleider op zich te nemen. Hij legde daartoe reeds contacten met alle partijen. Maandagavond bespraken de burgemeester, schepen Van Campenhout en Jan de Kesel (Alcatel) dit voorstel.

Het stadsbestuur liet bij monde van schepen Van Campenhout aan de neutrale bemiddelaar verstaan dat het dit initiatief niet genegen was. Het wilde na de uitspraak zelf het initiatief nemen. Twee dagen voor het vonnis brachten de buurtcomités telefonisch nogmaals hun gezamenlijk standpunt over aan schepen Van Campenhout. Er volgde geen reactie, noch richting de bemiddelaar, noch richting de bewoners.

De eerstvolgende reactie kwam er via een persbericht, enkele uren na de rechterlijke uitspraak. Daarin lazen de bewoners dat de burgemeester en de schepen van ruimtelijke ordening alle partijen uitnodigen om samen rond de tafel te gaan zitten. Van de neutrale gespreksleider is geen sprake.

Bij de eerste kans om dit dossier in de goede richting te laten evolueren, verkiest het stadsbestuur opnieuw om eenzijdig beslissingen te nemen in plaats van een ernstige poging om verzoening te zoeken. De buurtbewoners vermoeden achter dit andermaal negeren van hun vraag om ernstig genomen te worden een (begrijpelijk) verlangen vanuit het stadsbestuur om zich ten aanzien van de publieke opinie als verzoener op te stellen. Een echte verzoener, vinden de bewoners, stelt een van de partijen niet voor een voldongen feit, acht het publiekelijk overkomen minder belangrijk dan het ernstig luisteren naar wat leeft in de Kievitwijk.

Op de vraag van een journalist waarom de stad zo laat reageert, luidt het: ‘De laatste weken hebben wij aan pendeldiplomatie gedaan. In alle stilte, ja. We hebben met iedereen apart gepraat’ (De Morgen 18 januari 2005). Daarmee wordt de indruk gewekt dat het stadsbestuur al coachend actief en op een voor alle betrokkenen transparante manier naar oplossingen heeft gezocht.

De Ploeg en StRaten-Generaal vinden het niet correct dat dit als boodschap meegegeven wordt. Op 13 december 2004 was er een gesprek met schepen Van Campenhout, op 18 januari 2005 werden de buurtcomités ontvangen door de burgemeester en de schepen samen, na vijf maanden aandringen. Ze hadden 1 vraag: handel, nu het nog niet te laat is, in plaats van de boot af te houden in de hoop dat alles overwaait. Het resultaat van de twee bijeenkomsten bleek nihil. Dit is geen pendeldiplomatie.

De waarheid heeft zijn rechten: het zijn de buurtbewoners die maandenlang pendelden, niet het stadsbestuur. Vanuit de wijken werden onophoudelijk en op velerlei manieren (rechtstreeks, via intermediairs, telefonisch, per brief, in de pers, via een colloquium, enzovoort) compromissen naar voor geschoven. Naar toenadering hierover werd gezocht bij de burgemeester, de schepen, Alcatel en Robelco. De deur bleef op slot, want alle heil werd gezocht in de uitspraak van de rechter.

Door niet te handelen heeft de overheid de drie partijen geen dienst bewezen: het telecombedrijf Alcatel noemt zichzelf het slachtoffer van sympathie in de pers voor buurtbewoners, Robelco voelt zich in de steek gelaten door de overheid en de bewoners kregen geen antwoord op hun vele vragen. De stedelijke overheid liet het dossier gaandeweg etteren en zag het tot eigen verbazing uitgroeien tot een symbool voor heel Vlaanderen. Met onder meer als resultaat krantenkoppen als ‘Een typisch Antwerps debacle’ (De Standaard, 15 januari 2005). Het Kievitdossier toonde aan dat je niet tot oplossingen komt wanneer niet ALLE partijen ernstig genomen worden in het proces.

Laat hierover geen dubbelzinnigheid ontstaan: ook de bewoners willen een gesprek met Alcatel, Robelco en het stadsbestuur (zij vragen dit immers al anderhalf jaar – het zou vreemd zijn als ze dat nu plots niet wilden), uiteraard willen zij vernemen wat het stadsbestuur bedoelt met ‘de plannen herbekijken binnen de grenzen van de bouwvergunning’. Maar een dergelijk gesprek kan je niet voeren in een context van zelfverschoning. Om daarop te anticiperen was er sinds twee weken dus een laatste pendelinitiatief van de buurtcomités.

Voor De Ploeg en StRaten-Generaal staat vast dat ze graag deelnemen aan een samenzitten, op voorwaarde dat er een consensus gevonden wordt tussen de verschillende partijen over

• een agenda voorbereid door een neutrale gespreksleider (inventaris) in overleg met alle betrokken partijen
• een lijst van wie aanwezig moet/kan zijn op deze bijeenkomst
• de formule (vier partijen en een onafhankelijke, voor allen aanvaardbare voorzitter).

Gedagvaard werd door drie partijen: een buurtcomité, StRaten-Generaal en een buurtbewoonster. De bewoners weten inmiddels welke stress een dergelijke rechtsgang opstarten met zich meebrengt. Ze beseffen welke moed het vraagt om het als individu op te nemen tegen een projectontwikkelaar, een multinational en een stadsbestuur. Ze doen hun hoed af voor die ene buurtbewoonster, voorzitster van het lokale buurtcomité en sinds vier jaar rots in de branding in de strijd voor het Kievitplein, die mee in het proces stapte ter vertegenwoordiging van de buurtcomités en de Antwerpenaren.

Met Antwerpse politici die nog maar een tiende van haar wilskracht, eerlijkheid en empathie vertonen, zou onze stad er fundamenteel anders en beter uit zien.

De Ploeg en StRaten-Generaal
www.antwerpencentraal.be/kievit