In april konden we - na maanden van actievoering tot in de rechtbank - samen met projectontwikkelaar Robelco melden dat drie van de acht gebouwen-in-aanbouw op het Antwerpse Kievitplein hertekend zouden worden, met het oog op een levendiger stedelijke plint. Concreet worden vastgeklitte gebouwen van elkaar losgekoppeld, komen er meer woningen ipv kantoor en hotel, en wordt op de gelijkvloerse verdieping plaats gemaakt voor een grand café, een publieksvriendelijk restaurant en winkels.

De wil van de projectontwikkelaar om het gecontesteerde bouwproject alsnog aan te passen betekende een keerpunt in de ontwikkeling van de Kievitwijk, wisten we toen al. Want in overleg met de Ploeg en stRaten-generaal had architectenbureau Stramien voor Robelco de aanpassingen dusdanig getekend dat ze de aanzet konden vormen voor een betere algemene ontwikkeling van de wijk.

In september volgde het nieuws dat het klooster in de Ploegstraat gered was door de aankoop ervan door de Provincie Antwerpen. In het klooster zullen zich een aantal sociale koepelorganisaties huisvesten, met daarnaast ook het secretariaat van stRaten-generaal en een buurtcentrum.

Vandaag volgt een derde doorbraak . De Vlaamse regering besliste om het Copernicusgebouw - waar haar Antwerpse administratie gehuisvest is - te verkopen. De administratie zocht uitbreiding op de gronden van het klooster. Maar na de verkoop van het klooster blijkt dit niet langer mogelijk. Bovendien is het administratief gebouw een problematisch gebouw, zoals ook staat beschreven in bijgevoegd persbericht van Vlaams minister Bourgeois.
De verkoop van het gebouw gaat gepaard met belangrijke randvoorwaarden. Bij herontwikkeling van de Copernicussite dient gestreefd naar doorwaadbaarheid, verbondenheid met de buurt en een minimum aantal woningen.

Wij weten niet hoe u hierover denkt, maar het geheel van de hernieuwde, voor de wijk veel gunstiger ontwikkelingsdynamiek krijgt stilaan voor Vlaanderen ongeziene proporties. Goed hierbij is dat verschillende actoren hun verantwoordelijkheid opnemen om er samen iets beters van te maken.

De bewoners hebben zich verzet. Niet door simpelweg 'awoe' te roepen, maar gewapend met een stedenbouwkundige analyse waarmee ze steun vonden bij heel wat compagnons de route. Stedenbouwkundigen, journalisten, lokale politici en vele Antwerpenaren deelden de analyse. De projectontwikkelaar voelde aan dat iets moest gebeuren om het tij ten goede te keren. De provinciale, Vlaamse en stedelijke overheden sloten zich daarbij aan. De ene overheid kocht het klooster. De ander verkoopt nu in overleg met het Antwerpse stadsbestuur een op vele vlakken problematisch gebouw. Het stadsbestuur waakt mee over de randvoorwaarden hierbij.

Is de operatie daarmee afgelopen? Niet echt. Om de individuele bouwprojecten met elkaar te integreren en elegant in de wijk in te passen is nood aan een kwaliteitsvol aangelegd openbaar domein. De stedelijke overheid neemt intussen die taak op zich. Meer daarover in november.

Zit ook in de pipeline: een herontwikkeling van het zuidelijke deel van de dierentuin, ditmaal met het gezicht naar de wijk. De evolutie hier is voorlopig nog onduidelijk.

En ten slotte is er ook nog de geplande bouwontwikkeling op de zones B, C en D, met name op het gebied tussen de spoorweg, de Lange Kievitstraat, de Van Immerseelstraat en de Plantin en Moretuslei. Ook hier blijft het voorlopig koffiedik kijken. Maar de ontstane, positiever ontwikkelingsdynamiek zal ongetwijfeld ook deze ontwikkeling mee in een gunstiger richting duwen. Daarover waken - zo hopen wij - het team van de stedelijke planningscel in overleg met de Vlaamse bouwmeester.

Hopelijk trekken andere steden waar stationsbuurten in de nabije toekomst herontwikkeld worden hieruit lering. En hopelijk bezinnen besturen allerhande zich ook over het belang van tijdige, transparante en intelligente inspraakverlening. Het kan het draagvlak voor en de kwaliteit van bouwprojecten alleen maar ten goede komen.

De Ploeg