Bron (tenzij anders vermeld) is gebaseerd op de informatie die gegeven wordt op website www.vhm.be/PROF2004/Voorkooprecht/toelichting.htm

Wat is voorkooprecht?

Via dit recht kunnen bepaalde organisatie een gebouw "voor"kopen op het moment dat iemand een bod gedaan heeft om dat gebouw te kopen. Die organisatie koopt het pand dan voor dezelfde prijs, de oorspronkelijke koper is het kwijt.

Waarom bestaat er zoiets als voorkooprecht?

Het recht van voorkoop heeft tot doel de begunstigden ervan in staat te stellen bepaalde woningen/percelen te verwerven om er sociale huur- of koopwoningen te realiseren. Een tweede, onderliggende reden van de voorkoopregeling, is het tegengaan van koopovereenkomsten met veel zwart geld. Immers, als de koper voor een waardevol pand (officieel) weinig betaalt (maar veel in 't zwart), riskeren koper en verkoper dat dankzij deze regeling het perceel opgeëist wordt via het voorkooprecht. De koper is dan zijn zwart geld kwijt of de verkoper krijgt zijn beoogde som niet".

Wie kan beroep doen op voorkooprecht?

Er zijn vier organisaties die recht hebben op voorkoop (de begunstigden). Wanneer meer dan ëën geïnteresseerd is om het gebouw te kopen, is er deze volgorde:

1. de sociale huisvestingsmaatschappijen
2. de vlaamse huisvestingsmaatschappij
3. het OCMW, de stad

Op welke percelen/woningen is er voorkooprecht?

1. woningen waarvan begunstigden bepaalde verbeteringswerken hebben uitgevoerd
2. woningen die niet werden gesloopt binnen een opgelegde termijn
3. leegstaande, onbewoonbare gebouwen (op een bepaalde lijst)
4. in bijzondere gebieden bepaald door de Vlaamse regering; de hele ploegstraat valt hieronder.
   Zie www.vhm.be/PROF2004/Voorkooprecht/interactief; tenzij het verkoopscompromis is afgesloten voor 1 december 1999

Hoe wordt het voorkooprecht bekendgemaakt?

(info via sociale huisvestingsmaatschappij)
Alle begunstigden worden tegelijk op de hoogte gesteld van een eventuele verkoop. De sociale huisvestingsmaatschappij wordt verwittigd via de Vlaamse huisvestingsmaatschappij. Het is de notaris die de organisaties dient te verwittigen ("kennisgeving") met een aangetekende brief. Daarin wordt de inhoud van de akte beschreven (de identiteit van koper mag weggelaten worden).

Meestal komt er een lijst met percelen beschikbaar in excel. Per pand worden meer specifieke gegevens in Word doorgegeven. Bijgevoegd zit vaak al een antwoordbrief aan de notaris gericht waarin men bevestigt geen aanspraak te maken op voorkooprecht voor het betreffende perceel. Het enige wat nog moet gebeuren is terugfaxen. Wanneer notarissen dit niet vlug krijgen, nemen ze contact op met de begunstigde organisatie om na te gaan of voorkoop overwogen wordt.

Van wanneer tot wanneer geldt het voorkooprecht?

Een (definitieve) akte mag niet getekend worden vooraleer de notaris zeker is dat niemand van de begunstigden beroep doet op het voorkooprecht. Wanneer er een compromis is getekend, stuurt hij hen een kopie van het ontwerp van de authentieke akte. Daarin worden koper, verkoper en prijs bepaald. Vanaf de kennisgeving hebben de organisaties maximum twee maanden de tijd om hun voorkooprecht uit te oefenen (via een aangetekende brief).

Wanneer wordt voorkooprecht ingeroepen?

(info van sociale huisvestingsmaatschappij)
Een begunstigde organisatie is enkel geïnteresseerd in percelen:
waarvan de oppervlakte voldoende groot is, minimum (geen appartement, garage)
die bij voorkeur in de omgeving liggen van patrimonium dat reeds in bezit is
Indien interesse wordt de akte opgevraagd, bekijkt men de plannen en gaat men ook ter plekke kijken.